De eerste plannen voor de aanleg van de Koningswei stammen al uit 1865. Het betrof toen nog het ontwerp van een chique villapark, dat qua uitstraling moest aansluiten bij het paleis van Willem II, nu bekend als Paleis-raadhuis. Maar om allerlei redenen kreeg de Koningswei een weinig ‘koninklijk’ karakter. 

In 1958 presenteerde burgemeester Becht een plan voor een grootschalige facelift van Tilburg. Dit betrof o.a. de inrichting van een nieuw stadshart rondom het paleis en de aanleg van de ‘cityring’. Voor beide ideeën was de Koningswei het voornaamste obstakel. De verpauperde wijk, die toch al een slechte naam had, verdween daarom halverwege de jaren ‘60 vrijwel volledig van de aardbodem. Daarvoor in de plaats kwamen o.a. een markt- en winkelplein (Koningsplein), een bestuurscentrum (stadhuis) en hoogbouw, zoals de Kattenrug. 

De vraag is of die nieuwe invulling wel zo geslaagd was. Uit de vele reacties die we van Tilburgers kregen spreekt weinig lof voor het aanzicht van het vroegere grondgebied van de Koningswei. Belangrijker is misschien een andere vraag: wat betekende het voor de Koningsweiers dat ze hun vertrouwde omgeving moesten verlaten? De sloophamer was immers nogal abrupt en zonder pardon verschenen, en daarmee kwam er een onzekere toekomst voor de mensen die in de ‘Waai’ woonden, werkten en gezinnen hadden gesticht. 

De Koningswei bestond over het algemeen uit een bonte verzameling van primitieve huisjes waarin vaak grote gezinnen leefden. Armoede, alcoholisme, criminaliteit, slechte woonomstandigheden en aanverwante problemen speelden er zeker een rol, maar daartegenover stond een unieke combinatie van saamhorigheid, buurtbetrokkenheid en geborgenheid. En die zekerheden kon je nu eenmaal niet mee verhuizen naar een nieuwe woonomgeving. 

Voor veel Koningsweiers was de sanering van hun wijk dan ook een schrijnende of zelfs traumatische ervaring. Ze werden lukraak verdeeld over de stad, naar plekken waar andere ‘wetten’ golden en waar de reputatie van hun Koningswei als een zware last werd ervaren. Maar hun afkomst vergaten ze nooit. En wij ook niet. 

Daarom willen we in november vooral aandacht schenken aan het (on-)menselijk bestaan in de ‘Waai’. Wie woonden er, onder welke omstandigheden en hoe werd er samengeleefd? Daarnaast komen ook de geschiedenis en de sloop van de Koningswei aan bod. Tevens bekijken we wat ervoor in de plaats kwam en fantaseren we over de toekomst van o.a. het Koningsplein.

Het programma bestaat o.a. uit een officiële opening (1 november), een expositie in de bibliotheek op het Koningsplein, de uitgave van een boek over de Koningswei en een reünie voor oud-bewoners (25 november). Daarnaast organiseert CAST een ontwerpmarathon voor de toekomst van het Koningsplein, kunnen kinderen in Vincents Tekenlokaal hun droomplein ontwerpen en geeft Stadsgidserij Tilburg enkele excursies.